همه کودکان گاهی احساس ضعف و افسردگی میکنند و این بخشی از روند طبیعی بزرگشدن آنان است؛ اما زمانی که این احساسِ افسردگی، به شدت و در بازههای زمانی طولانی مدت احساس شود، میتواند نگرانکننده باشد؛ به خصوص اگر این احساس افسردگی بر زندگی اجتماعی، خانوادگی و روند تحصیل فرزندان شما تأثیر بگذارد. اگرچه برای همه سخت است که درباره افسردگی خوشبین باشند، اما نکته مثبت قضیه اینجاست که افسردگی قابل درمان است. در این نوشتار از مجله اینترنتی کمپ آرامش پس از معرفی «نشانه های افسردگی در کودکان و نوجوانان»، «5 راهکار برای مقابله با افسردگی در کودکان و نوجوانان» به شما معرفی میکنیم تا با کمک آنها به فرزندان خود احساس بهتری بدهید. در ادامه از شما دعوت میکنیم تا انتهای این نوشتار با ما همراه باشید.
مفهوم افسردگی
افسردگی یکی از رایجترین مشکلاتِ سلامت روان است و اغلب همراه با اضطراب ایجاد میشود. افراد افسرده عموماً بیحوصله یا بیمیل به انجام فعالیتهای خود میشوند و یا احساس پوچی و بیارزشبودن میکنند و این اختلال، در هر سنی ممکن است خود را نشان دهد. علاوه بر آن برخی از افراد تنها یکبار تحت تأثیر افسرگی قرار میگیرند؛ در حالی که برخی دیگر ممکن است چندین بار افسردگی را در طول زندگی خود تجربه کنند.
شایان ذکر است که افسردگی میتواند منجر به معضل خودکشی شود؛ اما اگر افراد افسرده، حمایت مناسب را دریافت کنند و تحت درمان قرار بگیرند، این معضل قابل پیشگیری است.
برای کمک به کودکان و نوجوانانی که با افسردگی روبهرو میشوند، میتوان کارهای زیادی انجام داد که در ادامه به آنها اشاره خواهیم کرد.
دلایل بروز افسردگی در کودکان و نوجوانان
افسردگی میتواند به عنوان واکنشی در مقابل سوءاستفاده و خشونت در مدرسه، مرگ یکی از نزدیکان یا مشکلات خانوادگی مانند خشونت خانگی و یا فروپاشی خانواده و… باشد. همچنین ممکن است فردی پس از پشت سر گذاشتن استرس طولانی مدت، دچار افسردگی شود و گاهی اوقات ممکن است ندانیم چرا این اتفاق میافتد! (قابل تشخیص نیستند)
نشانه های افسردگی در کودکان و نوجوانان
افسردگی در کودکان و نوجوانان میتواند به صورت ناراحتی، بدخلقی یا زودرنجی خود را نشان دهد. برخی کودکان و نوجوانان ممکن است بگویند که احساس «ناراحتی» و «غمگینی» میکنند و برخی دیگر ممکن است بگویند میخواهند به خود آسیب بزنند و یا حتی خود را بکشند. توجه داشته باشید که این بیماری در میان نوجوانان بسیار رایجتر است؛ اما اغلب ناشناخته باقی میماند. همچنین، در نظر داشته باشید نوجوانانی که افسردگی را تجربه میکنند، بیشتر در معرض خطر آسیب زدن به خود هستند؛ بنابراین چنین رفتارهایی باید جدی گرفته شود.
اینکه فرزند شما غمگین به نظر برسد، لزوماً به معنی آن نیست که افسردگی دارد؛ اما اگر غم و اندوه دائمی شود و در فعالیتهای اجتماعی، علایق، کارهای مدرسه و روند زندگی فرزندتان، تداخل ایجاد کند، ممکن است به این معنی باشد که او به کمک یک روانشناس احتیاج دارد.
به یاد داشته باشید فقط یک پزشک متخصص سلامت روان میتواند افسردگی را تشخیص دهد؛ بنابراین اگر نگران فرزندان خود هستید، مشاوره با یک فرد متخصص میتواند به شما کمک کند.
البته افسردگی در افراد مختلف با یکدیگر کاملا متفاوت است. در ادامه برخی از رایج ترین علائم و نشانه های افسردگی در کودکان و نوجوانان را نام میبریم.
نشانه های جسمی افسردگی در کودکان و نوجوانان
- خستگی و کمانرژی بودن (حتی پس از استراحت کافی)
- بیقراری یا مشکل در تمرکز کردن
- ناتوانی نامعقول در انجام فعالیتهای روزانه
- تغییر در اشتها یا ساعت خواب
- بروز دردهایی که دلیل واضحی ندارند
نشانه های روحی و عاطفی افسردگی در کودکان و نوجوانان
- غم و اندوه مداوم
- اضطراب و زودرنجی
- از دست دادنِ علاقه به دوستان و فعالیتهایی که معمولاً از آنها لذت میبردند
- دوری از دیگران و تنهایی
- احساس بیارزشی، ناامیدی یا گناه
- انجام ریسکهایی که معمولاً نمیپذیرفتند
- افکار خودآزاری یا خودکشی
تجربهی یک یا چند مورد از این علائم لزوماً به معنی آن نیست که کودک شما تحت تأثیر افسردگی قرار گرفته است؛ اما اگر فرزند شما دچار افسردگی شده باشد، راههایی وجود دارد که میتوانید به کودک خود برای مقابله با افسردگی کمک کنید.
راهکار برای مقابله با افسردگی در کودکان و نوجوانان
اگر فکر میکنید ممکن است کودک شما افسرده باشد، میتوانید این 6 راهکار برای مقابله با افسردگی در کودکان و نوجوانان را در جهت حمایت از فرزندتان انجام دهید:
- ببینید چه اتفاقاتی در زندگی آنان در حال وقوع است.
- با فرزند خود بیشتر وقت بگذرانید.
- عادات مثبت کودک را تشویق کنید.
- بگذارید بیشتر خود را نشان دهد.
- از او در برابر محیطهای پراسترس محافظت کنید.
- از یک متخصص کمک بگیرید.
ببینید چه اتفاقاتی در زندگی آنان در حال وقوع است.
از فرزندتان بپرسید چه احساسی دارد و بدون قضاوت یا نصیحت به او گوش دهید. از افرادی که به آنها اعتماد دارید و فرزند شما را می شناسند، مانند معلم مورد علاقه یا دوست صمیمیشان بپرسید که متوجه اتفاق، مشکل و یا رفتاری درباره فرزند شما شدهاند که ممکن است آنها را نگران کردهباشد؟ و یا تغییری در رفتار او احساس میکنند؟
همچنین در طول تغییرات مهم زندگی، مانند بلوغ و یا ورود به یک مدرسه جدید، توجه بیشتری به رفاه و نیازهای آنان داشته باشید.
با فرزند خود بیشتر وقت بگذرانید.
سعی کنید با فرزندتان صحبت کنید و با انجام فعالیتهای متناسب با سن او، محیطی پر از اطمینان، امنیت، حمایت و حال خوب را برایش ایجاد کنید. همچنین به زندگی و علایق فرزندتان بیشتر توجه کنید؛ مثلاً از او بپرسید که روزش در مدرسه چگونه بوده یا چه ویژگی در دوستانش را بیشتر دوست دارند؟
عادات مثبت کودک را تشویق کنید.
فرزندانتان را برای انجام کارهایی که معمولاً از آن لذت میبرند، تشویق کنید. از آنها بخواهید به عادت منظم غذا خوردن و خوابیدن پایبند باشند. همچنین ترغیب آنان به انجام فعالیت بدنی راه مناسبی برای بهتر کردن خلقوخویشان هست. موسیقی نیز میتواند تأثیر زیادی بر حال ما انسانها داشته باشد؛ بنابراین سعی کنید آهنگهایی که احساس مثبتی نسبت به زندگی میدهند را به اتفاق فرزندتان گوش دهید.
بگذارید بیشتر خود را نشان دهد.
اجازه دهید فرزندانتان با شما صحبت کنند و با دقت به آنچه در مورد احساساتشان میگویند؛ گوش دهید اما هرگز آنها را تحت فشار قرار ندهید. در عوض میتوانید آنها را به سایر روشهای خلاقانه، مانند نقاشی، کاردستی یا نوشتن افکار و تجربیات، تشویق کنید. شایان ذکر است که این مسئله به شما کمک میکند تا اگر کودکتان از مشاهده چیزی ناراحت و افسرده است، آن را بروز دهد.
از او در برابر محیطهای پر استرس محافظت کنید.
در نهایت سعی کنید کودکان خود را از محیطهایی که ممکن است در آن جا استرس بیش از حد، بد رفتاری و یا خشونت را تجربه کنند، دور نگه دارید.
از یک متخصص کمک بگیرید.
فراموش نکنید که افسردگی را بیشتر اوقات، تنها میتوان به کمک یک متخصص تشخیص داد. از این گذشته، یک کارشناس سلامت روان میتواند برای شما مشخص کند که فرزندتان به درمان احتیاج دارد یا خیر؟ گفتنی است که این درمان میتواند شامل صحبت درمانی، مدیریت احساسات و یا ترکیب درمان با مصرف دارو باشد.
به یاد داشته باشید هرچه زودتر اقدام به درمان افسردگی کودک یا نوجوانتان کنید، رهایی از افسردگی راحتتر خواهد بود.
سخن پایانی
امیدواریم مطالعه این نوشتار پیرامون آشنایی با نشانه های افسردگی در کودکان و نوجوانان برای شما مفید و کاربردی باشد و پس از شناخت این ۶ راهکار برای مقابله با افسردگی در کودکان و نوجوانان بتوانید بیش از پیش در جهت محافظت از سلامت روان و حال خوب فرزند خود قدم بردارید. باز هم به شما یادآوری میکنیم که افسردگی در میان کودکان و یا در سنین نوجوانی رایج و البته قابل درمان است؛ پس به جای نگرانی بیش از حد، از راهنماییهای یک متخصص کمک بگیرید. در نهایت اگر میدانید مطالعه این نوشتار میتواند برای دوستان شما نیز مفید باشد، پیشنهاد میکنیم این صفحه از مجله اینترنتی کمپ آرامش را با دوستان خود به اشتراک بگذارید. همچنین، پذیرای سؤالات، نظرات و تجربیات شما خوانندگان گرامی در قسمت دیدگاهها هستیم.
