لیست نشانه های افسردگی در زنان باردار + درمان افسردگی بارداری

اگرچه تجربه‌ی مادر شدن و دوران بارداری یکی از شیرین‌­ترین دوره‌­های زندگی برای هر زنی می­‌باشد، اما برای برخی از مادرانِ باردار، این دوره با ترس، فشار، استرس و اضطراب همراه است. همه‌ی این فشار­های روحی در کنار تغییرات هورمونی که در دوران بارداری رخ می­‌دهد، می­‌تواند منجر به بروز افسردگی بارداری شود.

متأسفانه افسردگی در زنان باردار بسیار شایع است و آمار­ها نشان می‌­دهد که از هر ۱۰ خانم باردار یک نفر دچار افسردگی بارداری می­‌شود. همچنین اگر افسردگی در دوران بارداری درمان نشود؛ علاوه بر آسیب­‌های روحی و روانی که به مادر وارد می­‌کند، بر توانایی او برای مراقبت از نوزاد متولد شده نیز تأثیر منفی خواهد گذاشت.

در این نوشتار از مجله اینترنتی کمپ آرامش ابتدا با «علائم و نشانه­ های افسردگی در زنان باردار»، «علت افسردگی بارداری» و «اثرات افسردگی بارداری بر جنین» آشنا می‌شویم و در انتها به معرفی راه‌ های درمان افسردگی بارداری می‌پردازیم. اگر شما و یا یکی از اعضای خانواده­‌تان دوران بارداری را پشت سر می‌گذارد، برای جلوگیری از ابتلا به این اختلال و یا درمان افسردگی بارداری از شما دعوت می‌کنیم که تا انتهای این نوشتار با ما همراه باشید.

افسردگی بارداری یا افسردگی پیش از زایمان چیست؟

به طور کلی افسردگی یک نوع اختلال خلقی است که بر احساسات، رفتار و تفکر فرد تأثیر می‌گذارد و سبب می‌شود که او، احساسات منفی و عدم رضایت از زندگی را تجربه کند و حتی به انواع مشکلات جسمی و عاطفی دچار شود. حال اگر این اختلال در دوران بارداری خود را نشان دهد، افسردگی بارداری، افسردگی پیش از زایمان و یا افسردگی پریناتال (Perinatal Depression) نامیده می‌شود.

آمار‌های منتشر شده از انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) نشان می‌دهد که علائم و نشانه های افسردگی در زنان باردار در میان ۱۴ الی ۲۳ درصد از زنان، در طول دوران حاملگی دیده می‌شود.

هرچند که ابتلا به افسردگی در هر سن و هر مرحله از زندگی امری دشوار است، اما تجربه افسردگی در دوران بارداری می‌تواند سخت­ و دشوارتر نیز باشد؛ چرا که از مادران باردار انتظار می‌رود که دوران بارداری برای آنان شادی آور باشد و آنان بسیار شاد و خوشحال به نظر بیایند. بنابراین، اگر شما به عنوان یک مادر باردار احساس شادی ‌نکنید، شرایط را برای شما سخت‌تر می‌کند.

اینکه یک خانم باردار احساس شادی نکند یا در برخی موارد حس خوبی به جنینی که در شکم خود دارد نیز نداشته باشد، سبب می‌شود دچار عذاب وجدان و در نتیجه تشدید افسردگی پیش از زایمان شود.

همانطور که می‌دانید دوره بارداری با نوسانات هورمونی همراه است؛ در نتیجه تجربه‌ی داشتنِ اندکی نوسانات خلقی طبیعی می‌باشد! اما در اغلب موارد همین مسئله سبب می‌شود که افسردگی پیش از زایمان تشخیص داده نشود؛ زیرا مادران باردار گمان می‌کنند که صرفاً تغییرات ناشی از عدم تعادل هورمون‌ها را تجربه می‌کنند.

این پیشفرضِ اشتباه ممکن است خطراتی برای مادر و جنین داشته باشد و سلامت هر دو را به خطر بیاندازد. بنابراین اگر باردار هستید و یا شریک زندگیتان دوران بارداری را تجربه می‌کند، بهتر است علایم و نشانه های افسردگی در زنان باردار را بشناسید تا در صورت ابتلا به این نوع افسردگی هر چه سریع‌تر به سراغ اقدامات لازم برای درمان افسردگی بارداری بروید. در همین راستا در ادامه با همدیگر با نشانه‌ های افسردگی در زنان باردار آشنا می‌شویم.

نشانه های افسردگی در زنان باردار

با وجود آنکه در دوران بارداری – به دلیل بالا و پایین شدن هورمون‌ها، درگیر شدن ذهن مادر به سلامت جنین و آینده پیش روی او – طبیعی است که گاهی دچار استرس و اختلالات خواب و خستگی شود و یا گاهی بدخلقی، بی اشتهایی و… را تجربه کند، اما اگر این علائم مداوم باشد و بیش از دو هفته طول بکشد احتمال ابتلا به افسردگی بارداری وجود خواهد داشت.

در این بخش لیستی از نشانه­‌ های افسردگی در زنان باردار را به شما خوانندگان گرامی ارائه می‌دهیم:

• احساس پریشانی و برانگیختگی شدید
• گریه زیاد یا مدام قرار گرفتن در آستانه گریه
• احساس غم و اندوه و پوچی در بسیاری از ساعات روز
• کاهش عزت نفس و اعتماد به نفس
• احساس خستگی و رخوت زیاد
• ناتوانی در تمرکز کردن و حواس‌پرتی
• ابتلا به وسواس بیش از حد
• احساس ترس بی‌دلیل و غیرقابل کنترل
• اضطراب و استرس مدام
• عدم تمایل به معاشرت و ارتباط با دیگران و منزوی شدن
• تجربه کم‌خوابی یا زیاد خوابیدن
• حس ناامیدی، گناه و بی‌ارزش بودن
• فکر کردن به مرگ یا خودکشی
• احساس ناتوانی در برابر مسائل مختلف
• بی‌میلی به انجام فعالیت‌های روزانه
• لذت نبردن از علایق و سرگرمی‌های سابق
• تغییر در الگوی غذا خوردن مانند پرخوری یا بی‌اشتهایی
• ظهور علائم جدید جسمی، مانند درد معده یا سردرد
• شدت یافتن افکار منفی و نشخوار‌های ذهنی
• ترس از مرگ یا رویای آسیب دیدن کودکتان
• بی‌علاقه شدن به ظاهر یا محیط اطرافتان
• نگرانی‌های بی‌دلیل و غیرضروری
• عدم علاقه به رابطه جنسی
• احساس بی‌تفاوتی و یا خصومت نسبت به همسر
• نداشتن خواب راحت شبانه

اگر فکر می‌کنید خود شما و یا یکی از نزدیکانتان با مشکلات گفته شده دست‌ و پنجه نرم ‌می‌کند، احتمالاً به افسردگی پیش از زایمان دچار شده است. البته تشخیص قطعی این مسئله توسط متخصص سلامت روان امکان‌پذیر است.

شایان ذکر است که افسردگی دوران بارداری قابل درمان است. در این راستا، پیشنهاد می‌شود که هرچه زودتر برای درمان افسردگی بارداری به متخصص مراجعه نمایید تا راحت‌تر و سریع‌تر از شر این اختلال رهایی پیدا کنید.

علت ابتلا به افسردگی در دوران بارداری چیست؟

افسردگی دوران بارداری می‌تواند برای هر زنی صرف نظر از نژاد، سن، فرهنگ، وضعیت اجتماعی و اقتصادی و یا تحصیلاتش رخ دهد. ممکن است سختی‌های دوران بارداری یک عامل مؤثر برای درگیر شدن با افسردگی در حاملگی باشد، اما جالب است بدانید که هیچ دلیل واحدی برای ابتلا به این اختلال وجود ندارد!!!

برخی از محققان بر این باورند که اضطراب و افسردگی در حاملگی ممکن است ناشی از ترکیبی از عوامل فیزیکی، محیطی و عاطفی باشد.

علاوه بر آن برخی از افراد به علل مختلف مستعد ابتلا به افسردگی در دوران بارداری هستند. در ادامه به تعدادی از عواملی که می‌توانند علت افسردگی بارداری باشند اشاره می‌کنیم:

• داشتن سابقه افسردگی، اضطراب و یا اختلال دو قطبی
• داشتن سابقه خانوادگی افسردگی پریناتال یا دیگر بیماری‌های روانی
• مورد خشونت قرار گرفتن توسط همسر و یا نزدیکان
• عدم دریافت حمایت و توجه از همسر
• تجربه سایر استرس‌ها و فشارهای روحی و روانی در زندگی
• گذراندن دوره درمان ناباروری و نازایی
• تجربه یک بارداری سخت و پرخطر
• تجربه بارداری در سنین پایین و یا بارداری نا‌خواسته
• داشتن خاطره و تجربه سقط جنین در بارداری‌های پیشین
• سابقه سوء استفاده جنسی، فیزیکی، کلامی و یا آسیب در گذشته
• مصرف مواد مخدر، سیگار و الکل

تأکید می‌کنیم که تجربه‌ی موارد گفته شده حتماً و قطعاً باعث ابتدا به افسردگی حاملگی نمی‌شوند بلکه این عوامل صرفاً محرک‌های فیزیکی، روحی و اجتماعی هستند که امکان ابتلا به افسردگی در دوران بارداری را افزایش می‌دهند و در صورت ابتلا به این اختلال، علت‌های احتمالی بروز افسردگی پریناتال می‌باشند.

در نهایت چه به دلیل مستعد بودن مادر و تجربه عواملی که علت افسردگی بارداری هستند و چه در صورت مشاهده برخی از علائمی که در «لیست نشانه های افسردگی در زنان باردار» به آنان اشاره کردیم، مادر باردار نباید خود را مقصر بداند و یا فکر کند مادر بدی است و یا قرار است مادر بدی باشد؛ چرا که قطعاً او مقصر افسردگی بارداری نیست و مرتکب اشتباهی نشده است.

تاثیر افسردگی بارداری بر جنین چگونه است؟

از آن‌جایی که سلامت جنین وابسته به سلامت کامل مادر است، افسردگی دوران بارداری علاوه بر تحت تأثیر قرار دادن سلامت جسم و روان مادر، تأثیرات منفیِ جبران ناپذیری نیز بر سلامت جنین خواهد گذاشت. یک مادر افسرده معمولاً به سختی در جلسات چک آپ دوران بارداری شرکت می‌کند و این بدان معنا است که مراقبت‌هایی که جنین و مادر به آن احتیاج دارند را به خوبی دریافت نخواهد کرد.

همچنین مادر افسرده ممکن است دچار پرخوری عصبی شود که نتیجه‌ی آن، ابتلا به برخی بیماری‌های جسمی مانند دیابت است و یا در مقابل بی‌اشتها شود و به علت عدم مصرف غذای کافی سالم و مغذی، ویتامین‌ها و مواد مغذی به بدن او نرسد.

علاوه بر آن امکان دارد به شدت کم تحرک شود و با اختلال در خواب مواجهه گردد و یا حتی به دلیل درگیر شدن با افسردگی شدید، به سراغ مصرف مشروبات الکی، دخانیات و سیگار برود که نتیجه همه این موارد ممکن است شامل: وزن نگرفتن جنین، مواجهه با اختلال رشد، زایمان زودرس و تولد نوزاد نارس، مشکلات تکاملی نوزاد و یا سقط جنین باشد.

مشاهدات نشان می‌دهد نوزادانی که از مادران افسرده متولد می‌شوند، در مقایسه با نوزادان دیگر کم‌تحرک‌تر هستند و خیلی کمتر به مسائل مختلف توجه و واکنش نشان می‌دهند. علاوه بر مشکل تحریک‌پذیری، این نوزادان معمولاً آشفته‌تر و پریشان‌تر از دیگر نوزادان نیز می‌باشند. از طرفی اگر افسردگی بارداری درمان نشود، پس از زایمان نیز ادامه خواهد یافت چرا که ریسک ابتلا به افسردگی پس از زایمان برای خانم‌هایی که افسردگی بارداری را تجربه می‌کنند بالا‌تر از دیگران است.

شایان ذکر است که افسردگی پس از زایمان رابطه مادر و نوزاد را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. مادران افسرده قدرت و یا میل به مراقبت از نوزاد خود را ندارد و عدم دریافت مراقبت، محبت و توجه کافی از سمت مادر، آن هم درست در زمانی که نوزاد به شدت نیازمند رابطه نزدیک با مادر است، آسیب‌های جبران‌ناپذیری را به بسیاری از مراحل رشد کودک وارد می‌کند.

در انتها اگر بخواهیم لیستی از مهم‌ترین اثرات افسردگی بارداری بر جنین و نوزاد تازه متولد شده را ارائه دهیم، می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• خطر سقط جنین به خصوص در ماه‌های اول بارداری به علت بالا بودن کورتیزول مادر
• عدم رشد کافی و پایین‌تر بودن وزن جدید از وزن مشخص شده برای هر ماه
• کمبود مواد مغذی در بدن جنین به علت تغذیه نادرست مادر
• کمبود ویتامین‌ها در بدن جنین به علت عدم مصرف دارو‌ها و ویتامین‌ها
• احتمال ابتلا به دیابت بارداری در صورت پرخوری عصبی
• احتمال بالای تولد نوزاد ناقص و یا نارس
• تأثیرات منفی بر هوش نوزاد
• تحرک کمتر جنین و حتی کم تحرکی پس از تولد
• هورمون استرس ادراری بالا در نوزاد به علت واکنش شدیدتر به استرس
• اختلال در خواب به علت مصرف دارو‌های ضد افسردگی
• عدم برقراری ارتباط با مادر و مشکل در شیر خوردن در صورت استمرار افسردگی

با توجه به آسیب‌های جدی که افسردگی بارداری بر مادر و جنین او می‌گذارد، در صورت مشاهده هر کدام از «نشانه‌ های افسردگی در زنان باردار» هر چه سریع‌تر برای درمان افسردگی بارداری اقدام کنید تا نا‌خواسته به جنین خود آسیبی وارد نکنید.

در ادامه با یک‌دیگر با راه های درمان افسردگی بارداری آشنا می‌شویم.

راه های درمان افسردگی بارداری

خبر خوب این است که افسردگی دوران بارداری مانند دیگر مشکلات روانشناختی قابل درمان و یا بهبود است؛ بنابر‌این در صورتی که نشانه‌ های افسردگی در زنان باردار را در خود و یا نزدیکانتان ‌بینید، می‌توانید با مراجعه به یک روانشناس، ابتدا از صحت درگیری با این اختلال مطمئن شوید و در صورت ابتلا، دوره درمان افسردگی بارداری را شروع کنید.

راه‌ های درمان افسردگی بارداری با توجه به شدت افسردگی و شرایط روحی و جسمی افراد با یک‌دیگر متفاوت است و به طور کلی را‌ه های درمان افسردگی بارداری شامل موارد زیر می‌شود:

• درمان شناختی رفتاری
• گروه درمانی
• نور درمانی
• دارو درمانی

درمان شناختی رفتاری

در این روش، درمانگر به مادر افسرده کمک می‌کند تا افکار منفی و مخرب خود را بشناسد تا در نهایت بتواند آن‌ها را اصلاح‌ کند. شایان ذکر است که این نوع درمان تأکید دارد که مشکلاتی مانند: افسردگی، اضطراب و دیگر مشکلات روانی، به دلیل اشتباه بودن افکار و عقاید ما شکل می‌گیرد؛ در نتیجه با تغییر و اصلاح آن‌ها می‌توانیم مشکلات خود را حل نماییم.

گروه درمانی

در صورتی که افسردگی در مادر خفیف باشد، با معرفی مشاور یا روانشناسِ خود می‌تواند در گروه‌های حمایتی شرکت کند. حضور در کنار زنانی که چالش‌هایی همانند به هم دارند به فرد افسرده کمک می‌کند تا بدون خجالت از مشکلاتش بگوید و  احساسات خود را به راحتی بیان کند.

اگر درگیر افسردگی بارداری هستید، قطعاً با حضور در کنار کسانی که کاملاً شما را درک می‌کنند، حال بهتری خواهید داشت.

نور درمانی

نور درمانی (Light Therapy) که فتوتراپی نیز نامیده می‌شود، یکی از روش‌های جدید و آسان برای درمان افسردگی است که برای بهبود افسردگی در زنان باردار نیز توصیه می‌شود. در این روش درمانی، متخصصان از نور با طول موج‌های مشخص جهت درمان انواع افسردگی‌ها استفاده می‌کنند.

دارو درمانی

اگر افسردگی پیش از زایمان خفیف باشد با روش‌هایی مانند: گروه‌ درمانی و یا نور درمانی، قابل کنترل و درمان است؛ اما اگر مادر باردار به افسردگی شدید مبتلا باشد لازم است تا در کنار روان درمانی، دارو‌های ضدافسردگی نیز مصرف کند.

شایان ذکر است اگر نگران تأثیر دارو‌های ضد افسردگی بر جنین خود هستید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید و تمام جوانب را بسنجید؛ اما هرگز به طور ناگهانی و بدون هماهنگی دارو‌های خود را قطع نکنید.

درمان ‌های طبیعی افسردگی بارداری

علاوه بر مراجعه به روانشناس و طی کردن جلسات درمانی، با انجام برخی فعالیت‌ها می‌توانید عوارض افسردگی پیش از زایمان را کاهش دهید و یا خلق‌و‌خوی خود در دوران بارداری بهبود دهید. برخی از مهم‌ترینِ این فعالیت‌ها عبارت‌اند از:

• شرکت در جلسات یوگا و مدیتیشن
• ورزش و پیاده‌روی با توجه به توصیه پزشک
• داشتن تغذیه مناسب و کاهش مصرف کافئین
• مصرف منظم ویتامین‌ها تحت نظر متخصص زنان
• استفاده از میوه‌ها و سبزیجات تازه
• خواب و استراحت کافی برای مقابله با استرس
• استحمام مرتب و آراستن ظاهر
• انجام‌ کار‌های مورد علاقه (مانند: نقاشی، آشپزی و…)
• صحبت کردن درباره ترس‌ها و نگرانی‌ها با همسر و نزدیکان
• استفاده از نوشیدنی‌های گیاهی با مشورت پزشک
• کمک گرفتن از طب سوزنی برای بهبود افسردگی

سخن پایانی

امیدواریم مطالعه این نوشتار با موضوع «لیست نشانه های افسردگی در زنان باردار + درمان افسردگی بارداری» برای شما خوانندگان گرامی مفید و مؤثر بوده باشد و در تجربه یک بارداری بی‌خطر به شما کمک کند.

همانطور که گفتیم شباهت میان نشانه های افسردگی بارداری با تغییراتی که عموماً همه خانم‌ها به دلیل باردار شدن و تغییرات هورمونی آن تجربه می‌کنند (مانند اختلال الگوی خواب و تغذیه) سبب می‌شود که تشخیص افسردگی بارداری دشوار‌تر باشد و این اختلال تا مدت‌ها تشخیص داده نشود. در همین راستا اگر همسر و یا یکی از نزدیکان شما باردار است، بیش از پیش او را مورد حمایت و توجه قرار دهید تا بتواند با سلامت کامل جسم و روان این دوره حساس را به خوبی به پایان برساند.

در نهایت با ارسال این نوشتار برای خانم‌های باردار و یا زوج‌هایی که قصد بچه‌دار شدن دارند، به آن‌ها کمک می‌کنید تا با ‌آگاهی کامل وارد مسیر جدیدی از زندگی خود شوند. در قسمت دیدگاه‌ها می‌توانید سؤالات، پیشنهادات و انتقادات خود را با ما در میان بگذارید و یا تجربیات خود پیرامون این مسئله را با ما و دیگر خوانندگان گرامی به اشتراک بگذارید.