در میان انواع روشهای آروماتراپی (Aromatherapy)، ماساژ آروماتراپی یکی از مؤثرترین روشهای کاهش استرس، ایجاد آرامش و بهبود خلقوخو است که به دلیل فواید و خواصِ بینظیر آن، بسیار محبوب میباشد. بسته به نوع ماساژ آروماتراپی و رایحههای به کار رفته در آن، این ماساژ میتواند تأثیرات متفاوتی به همراه داشته باشد.
در این مقاله از مجله اینترنتی کمپ آرامش برای پاسخ به سوال «ماساژ آروماتراپی چیست؟» به معرفی ماساژ آروماتراپی یا ماساژ رایحه درمانی میپردازیم؛ سپس با خواص، فواید و تکنیک های ماساژ آروماتراپی آشنا میشویم. برای آشنایی بیشتر با مقوله رایحه درمانی تا انتهای این نوشتار با ما همراه باشید.
آروماتراپی یا رایحه درمانی یعنی چه؟
آروماتراپی ترکیبی از دو واژه آروما به معنای «عطر یا بو» و تراپی به معنای «درمان» میباشد و اصطلاح آروماتراپی یا «رایحه درمانی» به معنای «استفاده از رایحههای خوشبو و معطر برای درمان و معالجه» است.
بسیاری از ما «مناسبترین درمانگر بهوسیلهی رایحه» برای خودمان هستیم. استفاده از شامپوهایی با رایحه لذت بخش، استفاده از انواع عود و بخور، توجه به خواص روغنهای به کار رفته در کرمها و لوسیونها، استشمام چند قطره اکالیپتوس در هنگام سرماخوردگی برای باز شدن راه تنفس و مصرف روغن درخت چای برای از بین بردن جوشهای سرسیاه، همگی میتوانند مثالهایی از رایحه درمانی باشند.
ماساژ آروماتراپی چیست؟
ماساژ آروماتراپی یا «ماساژ رایحه درمانی» شاخهای از ماساژ سوئدی است که در آن از اسانسها و روغنهای گیاهی خوشبو استفاده میشود؛ این نوع ماساژ معمولاً بر روی کاهش استرس، تقویت قوای ذهنی و ایجاد آرامش برای مراجعین تمرکز دارد.
نوع اجرا و رایحههای استفاده شده در «ماساژ رایحه درمانی» به فرد ماساژور (بهعنوان درمانگر) و ترجیحات شما (بهعنوان درمانپذیر) بستگی دارد؛ اما به طور کلی معمولاً در طی جلسه ماساژ آروماتراپی، درمانگر مقداری از اسانس مورد نظر را در فضای اتاق پخش میکند و مقداری از آن را نیز به لوسیون ماساژ اضافه مینماید تا مستقیماً بر روی پوستتان ماساژ داده شود.
تاریخچه آروماتراپی چیست؟
از گذشته تا کنون بهرهگیری از روغنها و رایحه گیاهان و استفاده از خواص آنها برای سلامتی در سرتاسر جهان انجام شده است. در ژاپن به گیاهانی با رایحه قوی «عطر» میگویند و از دیرباز بهعنوان مواد اولیه داروها از آنها استفاده میشود.
شایان ذکر است در اوایل قرن بیستم در کشور فرانسه، تحقیقاتی در مورد آروماتراپی با هدف درمان بدن و ذهن آغاز شده است و کلمه «آروماتراپی» نیز در همان زمان ابداع شد. علاوه بر آن در طول جنگ جهانی دوم، زمانی که طرفینِ درگیر جنگ با کمبود دارو مواجهه شدند، اسانسها و روغنهایی گیاهی به صورت گستردهای به عنوان یک درمان مورد استفاده قرار گرفتند.
در عصر حاضر نیز که تحقیقات در مورد آروماتراپی و رایحه درمانی پیشرفت کرده است، انواع روشهای آروماتراپی مانند: ماساژ رایحه درمانی، نه تنها در ارتقای آرامش و سلامت جسم و ذهن موثر است؛ بلکه در محیطهای پزشکی و زیبایی نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
انواع روغن ماساژ آروماتراپی کدام اند؟
اسانسهای به کار رفته در ماساژ آروماتراپی از عصاره گلها و گیاهان ساخته شدهاند که با روغن ماساژ مخلوط و آماده مورد استفاده قرار میگیرند. گفتنی است که این رایحهها از راه استنشاق و همراه با ماساژ از طریق پوست جذب بدن میشوند و بر روی مراجعین تأثیر میگذارند.
در جلسات ماساژ آروماتراپی اغلب از رایحههای گلها، گیاهان معطر و مرکبات زیر استفاده میشود:
- اسانس اسطوخودوس
- اسانس ترنج
- اسانس چوب سدر
- اسانس اکالیپتوس
- اسانس مریم گلی
- اسانس بابونه
- اسانس گل شمعدانی
- اسانس یاس
- اسانس گل رز یا گل سرخ
- اسانس زیره
- اسانس دارچین
- اسانس علف لیمو
- اسانس وانیل
- اسانس ریحان
- اسانس گشنیز
- اسانس زنجبیل
- اسانس کندر
- اسانس چوب صندل
- اسانس لیمو
- اسانس گریپفروت
- اسانس پرتقال
- اسانس نارنج
- اسانس روغن درخت چای
- اسانس رزماری
- اسانس یلانگ یلانگ
- اسانس رازیانه
- اسانس بابونه رومی
- اسانس نرولی یا بهار نارنج
- اسانس علفِ وتیور یا «خس خس»
فواید ماساژ آروماتراپی چیست؟
بسته به مشکلات مراجعهکننده و تکنیکهای به کار رفته در ماساژ آروماتراپی، این ماساژ میتواند فواید درمانی بسیار زیادی داشته باشد. در حین ماساژِ ریلکسیِ آروماتراپی پوست گرم شده و جریان خون در سطح پوست سرعت بیشتری پیدا میکند.
در واقع افزایش سرعت گردش خون و از بین بردن سموم بدن از جمله ویژگیهای این نوع ماساژ است که باعث بهبودی بیماریها و یا هرگونه آسیب جسمی میگردد. همراه با افزایش گردش خون در بدن، اسانسها و روغنهای معطر از طریق پوست جذب بدن میشوند، به تمام ارگانها نفوذ میکنند و اثر درمانی خود را برجای میگذارند. از دیگر فواید ماساژ آروماتراپی میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- ایجاد آرامش برای مراجعهکننده
- کاهش استرس و اضطراب
- کاهش علائم افسردگی
- تسکین تنشهای روانی
- تقویت خلقوخو
- افزایش نشاط و انرژی
- کنترل التهاب و کمک به سردرد
- بهبود کیفیت خواب
- بهبود سلامت و زیبایی پوست
- رفع درد و مشکلات قاعدگی
- بیماریهای مزمن عضلانی از جمله کمردرد
- تسکین درد بدن
- تنظیم تعادل هورمونها
- کاهش مشکلات مربوط به یائسگی
- تقویت سیستم ایمنی بدن
همانطور که میبینید فواید ماساژ آروماتراپی، طیف بسیار گستردهای دارد و این ماساژ هم از نظر جسمی و هم روانی و ذهنی میتواند مؤثر باشد. البته علاوه بر تکنیک اجرای ماساژ اروما تراپی، اسانس مورد استفاده در هر جلسه درمان نیز فواید منحصر به فردی را به همراه خواهد داشت. به همین منظور در ادامه با خواصی که از هر اسانس درمانی میتوان انتظار داشت اشاره میکنیم.
خواص روغن های ماساژ آروماتراپی کدام اند؟
در این قسمت، انواع و خواص روغن های ماساژ آروماتراپی را برای شما عزیزان قرار دادهایم تا بتوانید بنا به سلیقه و انتظار خود، روغنِ درمانی مناسب را انتخاب کنید:
- ریحان، رزماری، نعناع و علف لیمو: برای وقتی که از بیخوابی رنج میبرید و میخواهید خوابآلود شوید و یا اشتها ندارید، بهترین گزینه است.
البته روغن نعناع فلفلی در صورت استفاده موضعی میتواند سردرد تنشی را نیز از بین ببرد.
- رزماری: اسانس رزماری به کاهش درد، از بین بردن سردرد، تسکین التهاب و تقویت سیستم ایمنی کمک میکند.
- بابونه، یاس، گل رز و شمعدانی: وقتی نمیتوانید خوب بخوابید، عصبی هستید، گردش خونتان ضعیف است و میخواهید احساس مثبتی داشته باشید کاربرد دارند. علاوه بر آن روغن بابونه میتواند به کاهش اضطراب شما نیز کمک نماید
- مرکباتی چون پرتقال، گریپفروت و لیمو: اگر افسرده و ناامید هستید، تمرکز ندارید و یا میخواهید نفخ خود را سرکوب کنید.
البته روغن لیمو میتواند تقویتکننده خلق و خوی شما نیز باشد.
- زیره، دارچین، گشنیز و جوز هندی: وقتی احساس ضعف و خستگی میکنید و یا اشتها ندارید بسیار مؤثر هستند.
- کندر: زمانی که افسرده هستید و یا انگیزه ندارید، کمککننده است.
- اسطوخودوس: رایحه اسطوخودوس بسیار آرامشبخش است و برای کاهش اضطراب و استرس و بهبود کیفیت خواب استفاده میشود.
- چوب صندل: اگر به دنبال احساس آرامش، کاهش اضطراب و افزایش تمرکز هستید، گزینهای مناسب است.
- وانیل: اگر احساس گرفتگی در عضلات بدن دارید؛ روغن وانیل میتواند سبب آرامش شما شود، گرفتگیهای ناشی از سندرم پیش از قاعدگی و اضطراب را تسکین دهد و بهعنوان یک ماده ضد باکتری عمل کند.
تکنیک های ماساژ آروماتراپی چیست؟
برای انجام ماساژ ریلکسی آروماتراپی باید فضای آرامشبخشی محیا کنید. برای منظور میتوانید چن قطره از روغن مورد نظرِ خود درون کاسه آب گرم و یا بخور بریزید تا فضا خوشبو و معطر شود.
از فرد بخواهید بر روی کمر دراز بکشد و شما دستان خود را به روغن رقیق شده آغشته کنید. برای شروع ماساژ آروماتراپی، روغن را – با رفت و برگشتی – بر روی سطح پوست فرد بمالید. این امر سبب گرم شدن پوست و عضلات و همچنین آماده شدن بدن برای ماساژ بافتهای عمقی میشود. وقتی که عضلات گرم شدند، فشردن پوست و عضلات را عمیقتر کنید. لطفاً توجه داشته باشید این ماساژ نباید دردناک باشد بلکه باید کاملاً آرامش بخش انجام گردد.
قبل و بعد از ماساژ آروماتراپی به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای تجربه یک ماساژ درمانی و لذت بخش قبل، بعد و هنگام دریافت ماساژ آروماتراپی به موارد زیر توجه داشته باشید:
- با شکم پر و بلافاصله بعد از مصرف غذای سنگین ماساژ نگیرید.
- با مشورت درمانگر و بر اساس نیاز و سلیقه خود یک اسانس مناسب انتخاب کنید.
- تصمیم بگیرید که میخواهید روغن در طول ماساژ در اتاق پخش شود یا فقط مستقیماً روی پوست ماساژ داده شود.
- برخی از اسانسها میتوانند باعث بروز حساسیتهای پوستی و تنفسی یا تحریک آسم شوند؛ بنابراین، اگر به رایحه و روغن خاصی حساسیت دارید، حتماً به درمانگر خود اطلاع دهید.
- اگر احتمال میدهید که ممکن است حساسیت پوستی برایتان به وجود آید؛ ابتدا بر روی قسمتی از پوستتان تست حساسیت انجام دهید.
- قبل و بلافاصله بعد از انجام ماساژ رایحه درمانی آب بنوشید.
- بعد از ماساژ دوش آب گرم بگیرید تا هر گونه چربی باقیمانده روی پوستتان پاک شود.
- روغنهای ساخته شده از مرکبات سبب آسیبپذیرتر شدن پوست در برابر نور خورشید میشوند؛ بنابراین بلافاصله پس از استفاده از روغن گریپ فروت، پرتقال و دیگر مرکبات بر روی پوست، در معرض نور خورشید قرار نگیرید.
- اگر چیزی مطابق میلتان نمیباشد از درمانگر خود بخواهید روغن کمتر و یا بیشتری بمالد و یا فشار دست خود را تغییر دهد.
روش های دیگر استفاده از آروماتراپی چیست؟
علاوه بر ماساژ آروماتراپی که محبوبترین نوع رایحه درمانی است، روشهای دیگری نیز برای آروماتراپی وجود دارد که به شرح ذیل هستند:
- رایحه درمانی با حوله معطر
- رایحه درمانی با ضماد
- رایحه درمانی در حمام
در ادامه هر یک توضیح میدهیم.
رایحه درمانی با حوله معطر
میتوانید قبل از خروج از منزل بر روی یک حوله یا دستمال پارچهایِ تمیز چند قطره روغن مخصوص آروماتراپی بچکانید و دستمال را استشمام کنید. استشمام رایحه روغن آروماتراپی به شما کمک میکند تا روز خوبی را شروع کنید و از خواص روغن مورد استفاده که میتواند باعث افزایش تمرکز، کاهش استرس و بهبود خواب و… باشد، بهرهمند شوید.
رایحه درمانی با ضماد
برای بهبود مشکلات جسمانی مانند: سفتی و گرفتگی عضلات شانه و کمردرد میتوانید از روش کمپرس روغن آروماتراپی استفاده کنید. برای این منظور کافیاست مقداری از روغن معطر را درون آب داغ بریزید و پارچهای تمیز را در آن فرو کنید. سپس پارچه را به قسمتهایی از بدن که دچار گرفتگی شدهاند، بمالید. شایان ذکر است که ترکیبات روغن مورد استفاده از طریق پوست جذب میشود و علائم درد عضلانی و گرفتگی را کاهش میدهد.
رایحه درمانی در حمام
به دلیل وجود رطوبت هوا و غلظت بخار آب موجود در فضای حمام، خواص آروماتراپی در حمام دو چندان شده و فواید درمانی استفاده از گیاهان معطر افزایش مییابند. علاوه بر آن استفاده از محصولات آروماتیک در حمام علاوه بر خواص درمانی آنها، فضایی آرامشبخش و دلچسب برای شما به ارمغان خواهد آورد.
آیا ماساژ آروماتراپی عوارض دارد؟
بیشتر اسانسهای به کار رفته در ماساژ آروماترابی بیخطر هستند؛ اما اگر از داروهای تجویزی استفاده میکنید، به گیاه خاصی آلرژی دارید و یا درگیر بیماریهای تب یونجه، آسم، صرع، فشار خون بالا، اگزما و پسوریازیس هستید؛ از روغنهای آروماتراپی با احتیاط استفاده کنید و قبل از مصرف آنها با پزشک و درمانگر مشورت نمایید. کودکان و خردسالان، زنان باردار و مادران شیرده نیز حتماً باید با احتیاط و زیر نظر پزشک از این اسانسها استفاده کنند.
توجه داشته باشید روغنهای معطر و گیاهی را به تنهایی و مستقیماً روی پوست خود نمالید و همیشه از روغن حامل برای رقیقتر کردن این روغنها استفاده کنید.
در پایان لازم به ذکر است که عوارض ماساژ رایحه درمانی میتواند شامل: حملات آسم، تحریک پوست، واکنشهای آلرژیک، سردرد، حالت تهوع و بثورات شود.
آیا ماساژ آروماتراپی در دوران بارداری مجاز است؟
ماساژ اصولی در دوران بارداری بیخطر است و خانمهای بسیاری برای کاهش دردهای عضلانی و بهبود تورم پاهای خود از ماساژ درمانی استفاده میکنند؛ اما این نگرانی وجود دارد که ممکن است روغنهایی که همراه با ماساژ به سطح پوست مالیده میشوند، از طریق پوست وارد رحم شوند و به جنین آسیب برسانند! به همین منظور به زنان باردار توصیه میکنیم قبل از استفاده از ماساژ آروماتراپی و دیگر انواع روشهای رایحه درمانی آروماتراپی، حتماً در مورد ایمن بودن این روش و امکان استفاده از آن با پزشک خود مشورت کنند. همچنین، برای کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص، مقاله «لیست نشانه های افسردگی در زنان باردار + درمان افسردگی بارداری» میتواند برایتان مفید باشد.
علاوه آنچه که گفته شد، لازم است بدانید که انجمن ملی آروماتراپی اعلام کرده است که زنان باردار از استفاده از روغنهای مریم گلی، زمستان سبز، توس یا درخت فان (غان)، انیسون، ترخون، ریحان، جعفری و پونه اجتناب کنند.
لیست مقالات پیشنهادی یا تکمیلی
- برای آرامش اعصاب چی بخوریم؟ – لیست خوراکی های موثر برای تقویت اعصاب
- موثرترین داروهای گیاهی آرامش اعصاب
- لیست بهترین کتاب ها برای آرامش اعصاب
- لیست همه نکات برای تجربه خواب راحت در شب
- چگونه صبح زود بیدار شویم و سرحال باشیم؟ – نکات طلایی برای سحرخیزی
- مشکلات برنامه ریزی
- آرامش بخش ترین فیلم های تاریخ سینما
- روش های آسان خود مراقبتی – چطور حالم را بهتر کنم؟
- طرحواره ذهنی چیست؟ – از مشکلات طرحواره ناسازگار تا طرحواره درمانی!
سخن پایانی در مورد ماساژ آروماتراپی
امیدواریم مطالعه این نوشتار با موضوع «ماساژ آروماتراپی چیست؟ + فواید، خواص و تکنیک های ماساژ رایحه درمانی» برای شما مفید و کاربردی بوده باشد و پاسخ بسیاری از سوالات احتمالی خود را گرفته باشید.
در این خصوص به شما اکیداً توصیه میکنیم که فواید ماساژ رایحه درمانی را دست کم نگیرید؛ چرا که همانطور که اشاره کردیم ماساژ ریلکسی آروماتراپی میتواند تأثیر بهسزایی در بهبود اضطراب و افسردگی داشته باشد و آرامش را به جسم و روان شما برگرداند. البته بهتر است انواع مختلف ماساژ را زیر نظر درمانگرها و ماساژورهای حرفهای انجام دهید؛ در غیر این صورت از فشار آوردن بیش از حد به عضلات خودداری نمایید.
در نهایت چنانچه تصور میکنید که مطالعه این نوشتار میتواند برای دیگران مثمرثمر واقع شود، پیشنهاد میکنیم لینک این صفحه تا از مجله اینترنتی کمپ آرامش را با آنان به اشتراک بگذارید. ذکر نظرتان و تجربیات شما در قسمت دیدگاهها، میتواند به دیگر خوانندگان عزیز آگاهی بیشتری دهد و تکمیلکننده نکات گفته شده باشد.
منابع مورد استفاده در نگارش این مقاله:
